Prof. Dr. Ismail YAKIT

YAYINLAR

Kitaplar
Uluslararası Makaleler
Uluslararası Bildiriler
Ulusal Makaleler
Ulusal Bildiriler

Osmanlı Araştırmaları, 27 s., Fakülte Kitapevi, Isparta, 2002

ÖNSÖZ

Elinizdeki bu kitap, Osmanlı Türk düşüncesi ve kültür mirası üzerine uzun yıllar emek verilmiş ve her biri ayrı yerlerde neşredilmiş makale ve tebliğlerimizin bir araya getirilmiş şeklidir. İslam felsefesi üzerine yaptığımız çalışmaların yanı sıra, yürüttüğümüz Türk-lslam kültürü -özellikle Osmanlılar - üzerine yaptığımız bu çalışmalardan istifade etmek isteyenler cidden onlara ulaşma güçlüğü içindeydiler. Onların derli toplu bir şekilde kitap haline getirilmesi zaruret halini almıştı. Batı dünyasında her ilim adamının yaptığı şey makaleleri kitaplaştırmaktır. Biz de burada aynısını yapmaya çalıştık. Konu İtibariyle birbirine yakın olan makale ve tebliğ çalışmalarımızı uygun başlıklar halinde bir araya getirdik. "Osmanlı Araştırmaları" adını verdiğimiz ve atide yapılacak çalışmalarla daha da zenginleşebilecek olan bu araştırmaları dört ana bölüm altında topladık.

I. bölümde genel Türk düşüncesinin geçirdiği safhalar, Türklerin özellikle Osmanlılar'ın İslâm'a yaptığı hizmetler ve onların yönetim ve din anlayışının etkilerini ihtiva eden araştırmalara yer verilmiştir.

II. bölümde Osmanlı ilmiye teşkilatı, görev ve yetkileriyle birlikte müderrislik, kadılık, kazaskerlik ve şeyhülislâmlık müesseseleri ele alınmış ve bu arada bir Osmanlı şeyhülislâmı üzerine yapılan bir araştırma da buna dahil edilmiştir.,

III. bölümde pekçok Osmanlı eserinde rastlanan kitabelerde Osmanlı kültür ve sanatında yer alan ebced hesabı ve tarih düşürme işlemleri üzerine yapılan çalışmaların bir kompozisyonu yer almaktadır.

IV. bölümde ise Osmanlı arşivlerine dayanarak yaptığımız araştırmalar bir araya getirilmiş, özellikle temettuat defterleri bilgileri tablolaştınlmıs ve nasıl değerlendirildikleri hakkında bol örnekler verilmiştir.

Makale ve tebliğlerimizde herhangi bir değişiklik yapmadık. Ancak kitap formuna getirildiğinden gerekli bazı düzenlemeler için yeniden gözden geçirmeyi ve bazı tashihler yapmayı ihmal etmedik. Daha önce yayınlandıkları yerleri dipnotlarda belirttik.

Kitabın oluşmasında emeği geçen birçok arkadaşıma ve meslektaşlarıma Özellikle dizgisinde gerekli titizliği gösteren yazı işleri şefimiz Ayşe Serim'e teşekkürü bir borç bilirim.

Tevfik ve hidayet Allah'tandır.

Prof.Dr. İsmail YAKIT Isparta - 2002

İÇİNDEKİLER

LBÖLÜM DÜŞÜNCE YAPISI YÖNETİM VE DİN

İbn Haldun'a Göre Devletlerin Ömrü ve Osmanlı İmparatorluğu 3

Cezayir'de Neşredilen "Türkler ve İslamiyet'in Yayılışı" 21

II. BÖLÜM İLMİYE TEŞKİLATI

Osmanlı İlmiye Teşkilatı ve Şeyhülislâmlar29

Bir Şeyhülislâm; Ankaravî Mehmet Efendi 69

III. BÖLÜM

KİTABELER, EBCED VE TARİHLER

Mimar Sinan'ın Eserlerinde Modüler Sistem ve Ebced Hesabı97

Osmanlı Türk-Kültür Ve Medeniyetinde Tarih Düşürme Sanatı109

Mevlevîlikte Ve Mevlevîhanelerde Ebced Hesabının Rolü123

Vefat Tarihlerinde Ebced ve Anlam Sanatı141

Babadağ (Denizli) Kabristanında Osmanlı Dönemine Ait Ebced Hesablı

Mezar Taşı Kitabeleri 157

IV. BÖLÜM

ARŞİV BELGELERİNİN IŞIĞINDA

Devlet Arşivleri Işığında XIX. Asırda Niş Adası'nın Sakinleri, Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Durumları 169

Devlet Arşiv Belgeleri Işığında XIX. Asırda Eğirdir'de S o sy o-Kültürel ve Ekonomik Yapî 195