ÖNSÖZ
|
|
Beşeriyete “tedebbür” ilkesini getiren yegâne kitap Kur’an’dır. Tedbir kelimesiyle aynı köke sahip olan bu kavram: “derinliğine düşünmek, ihtimalleri ve sonuçları dikkate alarak düşünmek, akla vurmak, akıl süzgecinden geçirmek..” gibi anlamlara gelir. Kur’an bu ilkeyi, insanoğlunun sadece her konuda değil, aynı zamanda kendi ayetleri üzerinde de uygulamasını ister. “Onlar Kur’an’ı akla vurmuyorlar mı, yoksa kalpleri mi kilitli? (Muhammed,, 4 7/24)
Zaman ve mekan üstü evrensel bir kitap olan Kur’an’da bu anlamda akla ters bir hususun olmadığı açıktır. Şayet böyle bir durum iddia edilirse, o zaman iki ihtimalden biri doğrudur: Ya o kişinin akıl ve mantığında bir çarpıklık vardır veyahut da Kur’an ayetleri, eksik ve yanlış yorumlanmaktadır.
Kur’an kâinatın kanunlarına da ters düşemez. Çünkü kâinatı yaratan da, Kur’an’ı indiren de Allah’tır. O halde ikisi arasında bir çelişki düşünülemez. Bu açıdan Kur’an bir kâinat kitabıdır. Kâinata bakan, onu araştıran Kur’an’ı, Kur’an’a bakan ve onu araştıran da kâinatı iyi anlar. Nitekim Kur’an’da kainatla ilgili felsefî ve bilimsel düşünceye açık ayetlerin mevcudiyeti bu ilkeye dayanır. Taki insanoğlu “tedebbür” sonucu Allah’ın varlığı, birliği, hikmet ve kudretini idrak edebilsin. O halde kainatı ve içindekileri araştıran müsbet ilimlerle, Kur’an ayetleri arasında bir çelişki iddia edilemez demektir. Şayet böyle bir çelişki söz konusu olursa, yine iki ihtimalden birisi doğrudur: Ya ilmi araştırmalar o konuda eksiktir, henüz tamamlanmamıştır, veyahut da Kur’an ayetleri yanlış tercüme ve tefsir edilmekte olup, yorumlar tam anlamıyla israiliyattan ve hurafelerden arınmış değildir.
Kur’an’da kim neyi ararsa bir parça bulmaktadır. Nitekim tarihte biribirine zıt mezhepler, kendi görüşlerinin doğruluğunu ispat için ayetler buluyorlar ve onlara dayanıyorlardı. Problem, Kur’an’ın her konuda bir bütünlük içinde ele alınmamasından kaynaklanıyor. Nasıl ki, orman hakkında bilgi sahibi olacak kişi, bir iki ağaca bakarak, bütün orman hakkında bilgi sahibi olamazsa, aynı şekilde bir konu hakkında Kur’an’ın görüşünü ortaya koyacak kişi, bir iki ayetle değil, Kur’an’ın bütünlüğünü dikkate alarak, ortaya koymak zorundadır. Peki bu nasıl gerçekleşecek? İşte metodoloji sorunu buradadır. Kur’anî kavramların semantik analizleri yapılmalı bir ayete verilen anlam diğer ayetlerle tevfik edilmeli ve böylece ayetler arası bir anlam zinciri kurulmalıdır. Bunu yaparken, sistemli düşünceye disipline olmuş salim bir kafa ile “tedebbür” edip, her türlü peşin yargılardan, geleneksel olarak yerleşmiş sakim anlayışlardan, israiliyat ve hurafelerden uzak objektif davranmalıdır. Ancak o zaman Kur’an’ın ne demek istediğini gerçek olarak anlarız.
Bugün biz Müslümanlara düşen görev, daha önce neşrettiğim “Hz. Peygamber’i Anlamak” (Ötüken, 2003) kitabında da söylediğim gibi, Kur’anî ve İslamî olan değerlerle, gerek Arap örfünden gelen ve gerekse tarihî seyri içinde şekillenen değerleri birbirinden ayırmaktır. Müslümanlar, doğru bildikleri her değeri, üzerinde tedebbür edilmiş Kur’an ayetleri ışığında yeniden sorgulayıp, böylece Hz. Peygamber’in şahsında odaklaşan “Kur’an Müslümanlığını” hayata geçirmelidirler. Aksi takdirde, hayatın dışına ve gerisine itilmiş bir din anlayışına sahip, inandığı ile bildikleri arasında bir korelasyon kuramayan, kendini sorgulayamayan, yenileyip geliştiremeyen ve muhakemeden yoksun nesillerin vebalini yüklenmek zorundadırlar “Allah, aklını kullanmayanların üzerine belâ yağdırır”(Yunus, 10/100).
İşte bu inanç ve düşünceler istikametinde, Kur’an üzerine yaptığımız araştırmaları, katıldığımız ilmî toplantılarda ele aldığımız konuları bu kitapta bir araya getirdik. H er birini dört ana bölüm altında topladık. Kitap formuna getirildiği için bazı düzenlemeler ve tashihler yapmayı ihmal etmedik. Daha önce neşredilenleri, ilk sayfalarının altında gösterdik. Çalışmaların her biri diğerinden müstakil olduğu için, kaynakları sonlarında verilmiştir.
Araştırmalarımızı Kur’an’da çok ele alınan ve bilinen konulardan ziyade; az bilinen, yanlış anlaşılan veya çok tartışılan konular üzerine teksif ettik. I. Bölümde Kur’an Semantiği ve bunun nasıl uygulanacağını, II. Bölümde, Kur’an’da Yaratılış ve Evrim konusunu, III. Bölüm’de Kur’an’ın tanıdığı Hak ve Özgürlükleri, IV: Bölümde de Kur’an’daki Rölativizm ile Sembolizm konularını ele aldık.
Tartışmalı konuları içeren ayetlerin orijinal metinlerini de göstermek zarureti hasıl olduğundan Arapça metinlerini de verdik. Ayetlerin tercümeleri genellikle tarafımızdan yapılmıştır. Zaten otuz yıldır Kur’an Semantiği ile meşgul olduğumuzdan, semantik analizleri yapılmış bir Kur’an Meali’nin hazırlığı içerisindeyiz.
Her şeye rağmen hatalarımız elbette olacaktır. Zaten beşerî hiçbir eser hatadan salim değildir. Görülebilecek kayda değer hataların bildirilmesi bu satırların yazarının minnettarlık duygularını artırır. “Sadece kesin gerçeği”(Bakara, 2/2) veren kitap Kur’an olduğuna göre, onun doğru anlaşılmasına ne kadar katkımız olursa o nisbette kendimizi mutlu addederiz.
Kitabı hazırlarken, Arapça metinlerin yazılmasında, indeks ve tashihlerde yardımlardını gördüğüm değerli meslektaşlarım,, Y rd. D oç. Dr. Ali Galip Gezgin, Dr. Nejdet Durak ve Dr. İshak Özgel’e ; Baskısını her zamanki ciddiyetiyle gerçekleştiren Ötüken Yayınevi’ne teşekkürü bir borç bilirim.
Prof. Dr. İsmail YAKIT Isparta, Ağustos, 2003
|
İÇİNDEKİLER
|
|
I. BÖLÜM
KUR’AN SEMANTİĞİ
DOĞRU BİR KUR’AN TERCÜMESİNDE SEMANTİK METODUN ÖNEMİ
Semantik Hakkında
Arap Dil Semantiği
Kur’an ve Semantik Metod
SEMANTİK ANALİZLER IŞIĞINDA “REYB” VE “YAKÎN” KAVRAMLARI
Şüphe ve Dereceleri
Yakîn ve Dereceleri
“Zelike’l-Kitabu la reybe fihi” ayeti nasıl tercüme edilmeli?
ALAQA VE İLMÎ GERÇEĞİ
Kavramın Semantik Analizi
Alaqa “Kan Pıhtısı” Değildir
II. B ÖLÜM
YARATILIŞ VE EVRİM
KUR’AN’DA İNSANIN YARATILIŞI VE EVRİMİ
Giriş: Kur’an Nasıl Okunmalı ve Yorumlanmalıdır?
Hayatın Menşei
Evrim: İlahî Bir Kanun
“Ol” Emri
Nefs Vâhide
Evrim Merhaleleri
a) Ruhun Verilişi
b) Seleksiyon Konusu
c) İnsan Kelimesinin Anlamı
d) Maymun Meselesi
Yaratılış ve Evrim Şeması
KUR’AN’DA HZ. ADEM
Yaratma mı, Halife Tayini mi?
Hz. Adem İlk İnsan mı?
Esmanın Öğretilmesi
Secde
Cennet
Yasak Ağaç
Tevbe
Hubut
YARATILIŞ VE EVRİM KONUSUNDA TÜRKÇE KUR’AN MEALLERİNDEKİ TERCÜME HATALARI
I- Bakara 2/30
II- Sad 38/71-72
III- Nuh 71/14
IV- Nuh 71/17
Sonuç
III. B ÖLÜM
HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
KUR’AN’A GÖRE İNANÇ, DÜŞÜNCE VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ
Kur’an Her Türlü Fikre Açıktır
Kur’an ve Alternatif İnanç ve Düşünceler
Alternatif İnanç ve Düşüncelere Kur’an’n Metodu
a) Uluhiyet
b) Ahiret
c) Kitap ve Nübüvvet
Cihat
İrtidat
Değerlendirme ve Avrupa Birliği
Kaynaklar
KUR’AN AÇISINDAN DEVLET VE EGEMENLİK KAVRAMLARI
Egemenlik
Kaynaklar
TARİHTE VE KUR’AN’DA KADIN VE KADIN HAKLARI
I-TARİHTE KADININ STATÜSÜ
A-Çeşitli Milletler ve Kültürlerde Kadın
B-Hıristiyanlık’ta Kadın
Kilisenin Büyücü Avı ve Kadın Katliamı
Batıda Feminizmin Doğuşu
C-Batı Düşüncesinde Kadın
II- KUR’AN’DA KADIN VE KADIN HAKLARI
1- Kadın Hakkında Bazı Uydurma Hadisler
2- Kur’an’da Kadın Erkek Eşitliği
a) Yaratılışta Eşitlik
b) İnanç ve Amelin Karşılığını Almada Eşitlik
c) Dayanışma ve Sosyal Sorumlulukta Eşitlik
3- Kadına Tanınan Belli Başlı Haklar
a) Yaşama Hakkı
b) Mülkiyet Hakkı
c) Seyahat Hakkı
d) İnanç, Düşünce ve İfâde Hakkı
e) Seçme ve Biat Etme Hakkı
f) Hakkını Aramak İçin Mücadele Hakkı
g) Kamu Görevi, Yönetim ve Seçilme Hakkı
h) Eğitim ve İlim Öğrenme Hakkı
i) Evlenme ve Boşanma Hakkı
4- Eşlerarası İlişkiler
a) Erkeklerin Kadınlar Üzerindeki Bir Derece Farkı Nedir?
b) Nisa Suresi 34. Ayeti Nasıl Açıklanmalıdır?
5- Çok Kadınla Evlenme Konusu
6- Miras Konusu
7- Şahitlik Konusu
8- Toplumdan Soyutlama=Haremlik-Selamlık
9- Örtünme Konusu
10- Sonuç
IV. B ÖLÜM
RÖLATİVİZM VE SEMBOLİZM
RÖLATİF ZAMAN VE ZAMANSIZLIK
Sonsuzluğa Yolculuk
Sonsuzluktan Zamandan Bağımsız Varlık (=Tanrı) Fikrine Kur’an’da Zamansızlık ve Belkıs’ın Tahtı
Belkıs’ın Tahtını Kim Getirdi?
Belkıs’ın Tahtı Nasıl Geldi?
Kaynaklar
KUR’AN’DA SEMBOLİZM
Sembol Üzerine
İslam Düşüncesirde Sembolizm
I-TEBBET SURESİ VE EBU LEHEB SEMBOLÜ
Ebu Leheb ve Karısı Kimdir ve Neler Yapmışlardır?
Sembol Oluşları
Kaynaklar
II-ZÜLKARNEYN SEMBOLÜ
Zülkarneyn’in Kimliği
Yorumların Çıkmazları
Kıssanın Analizi ve Semboller
|
