Elinizdeki bu kitap, geçmişten bugüne Kızılcabölük'ün tarihini arşiv belgelerine göre ele alan belgesel bir kitaptır. "Arşiv Belgeleri Işığında Kızılcabölük" adını verdiğimiz bu araştırmaya 1990 yılında başlandı. 2002 yılının başında da son şekline ulaştı.Aradan geçen on iki yıl gibi uzun bir dönem, kimi zaman yoğun çalışmayla, kimi zaman da beklemekle geçti. Zira, elde edilen el yazılı arşiv belgelerinin okunması, edinilen bilgilerin teyit edilmesi âdeta iğneyle kuyu kazmak gibi meşakkatli olurken, yeni tasnif edilecek arşiv dosyalarında belki -bazı belgeler çıkar diye beklemek zorunda da kalındı. Kızılcabölük kırsal bir yerleşim alanı olduğundan, hakkında fazla arşiv belgesi bulunan bir yer olmadığından, Osmanlı arşivlerinde ancak "Tapu tahrir" ve Temettuat" adlı mâli defterlerde istenen bilgilere rastlandı.Her ne . hikmetse Osmanlı, birçok yerde yaptığı gibi, Kızılcabölük'ü sadece vergi için hatırlamış:, olmalı.
Araştırmalarımız esnasında, Osmanlı Devlet Arşivlerinden başka, şimdi tstaabuî . Müftülüğü'ne devredilen eski Şeyhülislamlık arşivi ile Diyanet İşleri Başkanlığı Arşivleri,-'.-. Tavas'taki nüfus kütükleri, Askerlik şubesindeki seferberlik defterleri vs.: nin .yanı sıra şahıslara ait özel arşivlerden de bir takım bilgi ve belgeler de temin edilmiştir, Aynca, tarihî; cami, çeşme kitabelerinden başka Kızılcabölük'ün tarihî mezarlığı taranmış ve tanınmış bazı. kişilerin mezar taşları ve kitabeleri kitaba dahil edilmiştir.
Araştırmamız boyunca birçok kez Kızılcabölük'e gelip gittiğimiz gibi, pek çok yaz tatilimizi arşivlerde geçirmek zorunda kaldık. Ayrıca elde edilen arşiv bilgilerini tablolaştırdık. Günümüzle mukayeseye imkân verecek hale .getirdik. Böylece uzun ve: zahmetli bir çalışma sonucu bu eser ortaya çıkmıştır.
Elinizdeki bu kitap altı ana bölümden oluşmaktadır:
Birinci Bölümde; Kızılcabölük'ün tarihçesi ele alınmıştır. Burada.gerek rivayetlere ve gerekse belgelere göre Kızılcabölük'ün adının nereden geldiği, eski adlansın neler olduğu incelenmiştir. Bu arada Kızılcabölük'te geçmişte meydana gelen bazı önemli olaylara da yer verilmiştir.
İkinci Bölümde; Osmanlı Arşivlerinde Kızılcabölük konusu işlenmiştir. Burada "Tapu tahrir"defterleri ışığında II. Bayezit dönemine kadar inilmiştir. "Ternettuat" defterleri de taranmış ve Kızılcabölük'ün üç mahallesinin defterleriîiin tamamı okunarak bugünkü dile çevrilmiş ve tablolaştınlmıştır. Miladi 1844 yılındaki Kızılcabölüklülerin sülaleleri, lakapları, ekonomik, sosyal ve kültürel yapılan ortaya konmuştur. Böylece günümüzdeki -her Kızılcabölüklü kendi sülalelerinin o yıllarda Kızılcabolük'te olup olmadığını, lakaplarının ne olduğunu, değişip değişmediğini tesbit edebilecektir. Böylece isteyen herkes geriye doğru 5. veya 6. dedesini bulabilme, mal varlığını, vergisini vs. öğrenebilme imkânına sahip olabilecektir. Bu bölümde ayrıca, Nüfus kütüklerine göre Kızılcabölük konusu ele alınmış ve bütün sülaleler tek tek taranıp; hangi sülaleler hangi soyadları aldılar? Hangi soyadları hangi sülaleye mensuptur? Bunlar kolaylıkla bulunabilecek hale getirilmiştir
Üçüncü Bölümde; Askeri arşivler, özellikle Tavas Askerlik Şubesi "Seferberlik" defteri incelenmiş, elde edilen bilgiler, daha sonra Milli Savunma Bakanlığı tarafından neşredilen "Şehitlerimiz" adlı hacimli eserin ilgili yerleriyle karşılaştırılıp Birinci Dünya ve İstiklal Harbi'nde Şehit düşen Kızılcabölüklülerin tam bir listesi verilmiş ve bütün bu bilgiler tek tek tablolaştırılmıştır.
Dördüncü Bölümde, eski Şeyhülislamlık Arşivi ile Diyanet İşleri Başkanlığı Arşivlerinden istifade edilerek Kızılcabölüklü eski Tavas müftülerinin dosyalarındaki sicil bilgileri, varsa atama tutanak ve kararnameleri vs. bütün belgeler tercüme ve sadeleştirmeleri yapılarak bu bölüme dahil edilmiştir.
Beşinci Bölüm, İçişleri Bakanlığı Arşivinde Kızılcabölük adım taşımakta olup, burada Kızılcabölük Bucak (Nahiye) müdürlerinin elde edilebildiği kadarıyla bir listesi ile 1912 den beri Kızılcabölük Belediye Başkanlarının isim listesi de yer almaktadır.
Altıncı Bölümde ise,Geçmişten günümüze Kızılcabölük konusu ele alınmıştır. Burada, resimleriyle beraber, tarihî cami ve çeşme kitabeleri ile tanınmış bazı kişilerin mezar taşlan ve kitabelerine yer verilmiştir. Ayrıca elde edebildiğimiz tarihî fotoğraflar, geçmişten günümüze Kızılcabölük'teki değişimi izleme imkânı vermektedir.
Kitabın en sonuna ise arşiv belgelerinin asıllarının fotokopileri konmuştur.
Kitabı hazırlarken, uzaktan yakından, tanıdığım ve tanımadığım pekçok kişinin yardımlarım gördüğümü, birçoğu artık aramızda olmayan bu zevatın hepsine müteşekkir olduğumu itiraf etmek zorundayım. Kendilerine teşekkür borçlu olduğum bu kişilerin hepsini burada saymaya imkân yoktur. Ancak bazılarının isimlerini belirtmeden geçemeyeceğim:
Kızılcabölük hakkında bilgilerinden istifade ettiğimiz artık aramızda bulunmayan; ninem merhume Rukiye Yakıt'a, Babam merhum Ahmet Yakıt'a, merhum Ramazan Teğiz ve merhum Ömer Demirkıran amcalara Allah'tan rahmet diliyorum.
Osmanlı Arşivleri için, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdür Yardımcıları Necati Gültepe ve Necati Aktaş Beylere,
Siyakat yazısı ve bazı tarihî bilgiler için, emekli Prof. Dr. Mübahat Kütükoğlu Hanımefendiye,
İçişleri Bakanlığı Arşivleri için, Ankara Vali Yardımcısı Haluk İmga Bey'e ve aynı Bakanlığın Personel Genel Müdür Yardımcısı Kemal Çokakoğlu Bey'e,
Tapu Kadostra Genel Müdürlüğü Arşivi için, Dr. M. Tatçı ve Yusuf Akça Beylere,
Eski Şeyhülislamlık Arşivi için, başta İstanbul müftüsü Necati Tayyar Taş Bey'e ve müftülük personeline,
Diyanet İşleri Başkanlığı Arşivi için Prof. Dr. Ali Sarıkoyuncu Bey'e ve Ahmet Çelik Bey'e,
Tavas müftülük arşivi için, Şef Yalçın Kırkbunar Bey'e,
Kızılcabölük Nüfus kütükleri için, emekli Tavas Nüfus Müdürü Mehmet İlci Bey'e, t
Kızılcabölük Belediye Arşivi için, Belediye Başkanı Osman Erkli Bey'e,
Kızılcabölük hakkında verdiği bilgiler ve fotoğraflar için amcam Mustafa Ali Yakıt Bey'e,
Gerek fotoğraflar ve gerekse bilgi ve belgeler için Esat Köseoğlu Bey'e, Kızılcabölük'ün hava fotoğrafı için, Hv.Em.Assb. Kd. Bşv. Şevket Dirioğlu Bey'e E-mail ile gönderdiği fotoğraflar için Abdülkadir Uslu Bey'e,
Tarihî çeşme ve mezar taşı kitabelerinin fotoğrafını çekerken bizleri yalnız bırakmayan Salih Merç Bey'e,
Resimlerin bilgisayar ortamına aktarılması ve kitaba yerleştirilmesi için, Kütüphane memurumuz İsmail Akkaya Bey'e,
Bilhassa, kitabın baştan sona dizimini yapan sabır ve sebatla tabloların çizimlerini gerçekleştiren mesâi arkadaşım, Yazı İşleri Şefimiz Ayşe Serim Hanımefendi'ye ,
Teşekkürü bir borç bilirim.
Bu kitabın, bundan sonra yapılacak bu nevi çalışmalara örnek ve gelecekte Kızılcabölük'ü araştıracaklar için de kaynak teşkil etmesini temenni ediyorum.
Tevfık ve Hidayet Allah'tandır.
Prof.Dr. İsmail YAKIT
Isparta, Şubat, 2002
|
