Kitaplar
Uluslararası Makaleler
Uluslararası Bildiriler
Ulusal Makaleler
Ulusal Bildiriler

Bu kitabın amacı; gerçek İslâm’ı ortaya koymak için, ele aldığı konular üzerinde, bir yandan Kur’an’a dönüşü sağlamak, diğer yandan da yabancı unsurlar, örf ve geleneklerle karışmış bin dört yüz yıllık İslâm kültürünü ve din anlayışını Kur’an, akıl ve ilim perspektifinden sorgulamaktır. Bunun için, tabiri caizse pergelin sabit ayağı Kur’an’da diğer ayağı da on dört asırlık İslâm geleneğini eleştirel olarak taramaktadır. Böylece yanlış inançlar ve anlayışlar, dine sonradan sokulan, hurafeler, mitolojiler, hadis adı altında Hz. Peygamber’e yakıştırılan sözler vs ne kadar beşeri unsur varsa, hepsinin kolayca farkına varılacaktır..

“İslâm’ı Anlamak” adını verdiğimiz elinizdeki bu kitap, daha önce 2003’de neşrettiğimiz. “Hz. Peygamber’i Anlamak” ile “Kur’an’ı Anlamak” adlı iki kitabımızla birlikte birbirlerini tamamlamaktadır. Zaten birini anlamadan diğerini anlamak gayr-i kabil bir keyfiyettir.. Bir diğer ifâdeyle, Hz. Peygamber’i anlamadan Kur’an’ı, Kur’an’ı anlamadan da İslam’ı anlamak mümkün değildir. Her ne kadar birbiriyle kesişen ortak konuları olsa da, bu kitapların her biri kendi içinde müstakil konuları içeren problemleri ele almaktadır.

Elinizdeki bu kitap, her birinde farklı konulara odaklanmak zorunda kaldığımız beş bölümden müteşekkildir. Birinci Bölümde; İslam’ın ne kadar evrensel olduğunun cevabı aranmış, Bunun için, İslâm kelimesinin analizi yapılmış, diğer dinlerle karşılaştırılmış, İslâm’ın tevhid esası ve hedefi işlenmiş ve nihayet, akıl, ilim, sevgi ve ahlak açısından İslâm’ın öngördüğü evrensel değerler ele alınmıştır. İkinci Bölümde, Kur’an açısından inanç ilkeleri detaylı bir şekilde incelenmiş, okuyan herkesin, kendi inancının ne kadar Kur’anî olduğunu kendisinin bir değerlendirme yapmasına imkan sağlayacak şekilde işlenmiş ve içinden çıkılmaz kabul edilen kader probleminin ne olup ne olmadığı da, anlaşılır bir üslupla ayrıca ele alınmıştır. Üçüncü bölümde “kıyamet alametleri” adı verilen ve üzerinde kıyametler koparılan konular tek tek ele alınarak ne kadar Kur’an’î veya İslâmî oldukları gözler önüne serilmiştir. Dördüncü bölümde, Tarih boyunca Müslümanları birbirine düşüren konulardan, hilafet, mezhepler ve tarikatlar ele alınmış, nasıl ve niçin ortaya çıktıkları incelenmiş ve bugünkü farklı dini ve siyasi sosyal grupların tarihteki köklerine inilmiştir. Beşinci ve son bölüm de milli ve siyasi konulara ayrılmıştır. Bu bölüm, verdiğim konferansların ve katıldığım bilimsel toplantılardaki bildirilerimin bir araya getirilmiş şeklidir. Burada bazı kesimlerin İslâm adına ahkam kestikleri konular dikkate alınarak; hem onlara bir cevap teşkil etmesi ve hem de bilimsel olarak ortaya konması için; Vatan sevgisi ve Askerlik, Millet Kavramı ve İslamiyet, Gençliğin Problemleri ve İnanç Buhranı ve Çareleri ile İslâm dünyasının geri kalış sebepleri ele alınmıştır.

Kitabın oluşmasında emeği geçenlere özellikle basılmadan önce okuma lütfûnda bulunarak önerilerde bulunan, tashih ve indeksinde yardımlarını esirgemeyen değerli meslektaşlarım Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Certel ile Yrd. Doç. Dr. A. Sıdıka Oktay’a; basımında gerekli titizliği gösteren Ötüken Neşriyat’ın değerli mensuplarına teşekkürü bir borç bilirim.

Isparta, Mart, 2005 Prof. Dr. İsmail YAKIT

ÖNSÖZ

BİRİNCİ BÖLÜM

İSLAM VE EVRENSELLİK

I-İSLAM’IN EVRENSELLİĞİ VE TEVHİD

A-“İSLAM” KELİMESİNİN ANALİZİ VE KÖK ANLAMLARI

B-HZ. PEYGAMBER’İN “İMAN”, “İSLAM” VE “İHSAN” TANIMLARI

1) İman ve Mümin Tanımı

2) İslam ve Müslim Tanımı

3) İhsan ve Muhsin Tanımı

C- DİNİN ÜÇ HEDEFİ VEYA İSLAM’DA 3 H KURALI

D-İSLAM’IN EVRENSEL ÖZELLİKLERİ VE TEVHİD İLKESİ

1) İslam’ın Evrenselliği

2) Evrensel İlahi Vahyin Özü: Tevhid

E- TEVHİDİ TEMELLENDİREN SURE: İHLAS SURESİ

II- EVRENSELLİK AÇISINDAN KAYNAKLAR VE SEMBOLLER

A-KUR’AN VE SÜNNET NASIL YORUMLANMALI?

1) Kur’an’ın Yorumlanması Üzerine

2) Hadisler ve Sünnet Nasıl Yorumlanmalı?

B-İBADETLERİN ANLAM VE SEMBOLLERİ

1) İbadetlerin Anlamı

a) Kalbî İbadet=Şehadet

b)Bedenî İbadet=Namaz ve Oruç

c)Mali İbadet=Zekat

d) Hem Bedenî Hem Mali İbadet=Hac

2-İbadetlerin Dini Sembolleri

a) Din Binasının sembolik Anlamı

III-İSLAM’IN ÖNGÖRDÜĞÜ TEMEL EVRENSEL DEĞERLER

A- İSLAM’DA AKIL VE AKLIN YERİ

1) Kur’an’da Akıl

2 Hadislerde Akıl

3) İslam Düşüncesinde Akıl

B-İSLAM’DA İLİM VE İLMİN YERİ

1) Kur’an’da İlmin Önemi

2) Hadislerde İlim

C-İSLAM’DA SEVGİ VE SEVGİNİN YERİ

1) Sevgi Üzerine

2)Ayet ve Hadislerde Sevgi

3) İslam Düşüncesinde Sevgi ve Aşk

D- İSLAM’DA SORUMLULUK VE AHLAKÎ İLKELER

1) Doğruluk İlkesi

2) Adalet İlkesi

3) Edep İlkesi

4) Salih Amel İlkesi

İKİNCİ BÖLÜM

İNANÇ İLKELERİ VE KADER PROBLEMİ

TEMEL İNANÇ İLKELERİ

A- İNANÇLA İLGİLİ KAVRAMLAR

1) İmanKavramı

2) Nifak ve münafık kavramları

3) Küfür ve Kâfir Kavramları

4)Fısk ve Fâsık Kavramları

5) Şüphe, Şek ve Reyb Kavramları

B-KUR’AN’DA İNANÇ İLKELERİNİN TESPİTİ

I-ULUHİYET İLKESİ

ALLAH’A İMAN

A-ALLAH’IN VARLIĞI KONUSU

1) ALLAH’IN VARLIĞININ DELİLLERİ

a)İnsan Fıtratından doğan Deliller

b)İnsan Zihninden Doğan deliller

c)Dış Dünyadan Doğan Deliller

d)İnsanın Ruhi yapısından Doğan Deliller

B- ALLAH’IN BİRLİĞİ KONUSU

1) TEVHİD VE KISIMLARI

a) İnançta Tevhid

b) İbadette tevhid

2) ŞİRK VE ÇEŞİTLERİ

a) Şirk-i Aslî

b)Şirk-i Teb’iz

c) Şirk-i Takrib

d)Şirk-i Esbab

e)Şirk-i Hafî

C- ALLAH’IN ZATI, İSİM VE SIFATLARI

1) İLAHİ ZAT

2) ALLAH’IN İSİMLERİ VEYA EN GÜZEL İSİMLER

3) İLAHİ SIFATLAR

a) Selbî Sıfatlar

b)Subutî Sıfatlar

II- NÜBÜVVET İLKESİ

A- MELEKLERE İMAN

1) Meleklerin Özellikleri

2) Allah-Melek İlişkisi

3) Kainat-Melek İlişkisi

4) İnsan-melek İlişkisi

B-KİTAPLARA İMAN

1) Tevrat

2) Zebur

3) İncil

4) Kur’an

C-PEYGAMBERLERE İMAN

1) Peygamber, Nebî ve Resul Kavramları

2) Kur’an’da Adı Geçen Peygamberler

3) Peygamberlerin Sıfatları

4) Hz. Muhammed’in Peygamberliği

III-AHİRET İLKESİ

A-KIYAMET HAKKINDA

1) Kıyamet ve Çeşitleri

2)Kur’an’da kıyameti İfade Eden Kavramlar

a) es-Saat

b) el-Hakka

c) el-Kâria

d) el-Ğaşiye

e) es-Sahha

f) el-Vâkıa

3)Kur’an’da Kıyametin Tasviri

B- AHİRETE İMAN

1) Ahiret Gününün Varlığı

2) Ahiretin Safhaları

a) Berzah

b) Haşr-Mahşer

c) Amel Defterleri

d) Hesap-Mizan

e) Cennet

f) Cehennem

3) Kur’an’da Ahiretle İlgili Aklî Deliller

IV- KADER PROBLEMİ

A-Kur’an’a Göre Kader

1) İçinde “Kader” Kelimesi Geçen Ayetler

2) Hadislerde Kader Meselesi

3) İçinde kader kelimesi Geçmediği Halde kader Anlamında yorumlanan Ayetler

B-Allah mı Saptırır, Kul mu Sapar?

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ELEŞTİREL AÇIDAN KIYAMET ALAMETLERİ

I-KIYAMET ALAMETLERİ GERÇEK Mİ?

II-ALAMETLERİN ANALİZLERİ

A-KÜÇÜK ALAMETLER

B-BÜYÜK ALAMETLER

1-YE’CÜC VE MECÜC

2-DABBETU’L-ARZ

3-DECCÂL

4-MEHDÎ KONUSU

a) Şia’da Mehdi İnancı

b) Ehl-i sünnet’de Mehdilik

5-HZ. İSA GELECEK Mİ?

a) Kur’an’a Göre Hz. İsa Kimdir?

b) Kur’an’da Hz. İsa’nın Babası Konusu

c) Kur’an’a Göre Hz. İsa’nın Vefatı

d) Hz. İsa İle İlgili Hadislerin Kritiği

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

HİLAFET, MEZHEPLER VE TARİKATLAR

I-MEZHEPLERİN ORTAYA ÇIKIŞ SEBEPLERİ

A- DİNİ SEBEPLER

1) İslam’ın İnsana Verdiği Hürriyet Faktörü

2) Kur’an’ın Üslûbundan Doğan Faktör

B-BEŞERİ SEBEPLER

1) Siyasi veSosyal Faktörler

2) Ferdi ve Psikolojik Faktör

C-KÜLTÜREL SEBEPLER

1) Farklı Dinler ve Kültürler Faktörü

2) Felsefî Eserler Faktörü

II-HİLAFET VE MEZHEPLERİN DOĞUŞU

A-HALİFE SEÇİMİ VE İLK AYRILIKLAR

1) Benu Sakife Avlusunda Yaşananlar

2) Fedek Arazisi Anlaşmazlığı

3) Gizli İlim Şayiası

B-ŞİİLERE GÖRE HİLAFET

C-EHL-İ SÜNNETE GÖRE HİLAFET

III-BELLİ BAŞLI SİYASİ VE İTİKADİ MEZHEPLER

A-HARİCİLİK

B-MÜRCİE

C-CEBRİYE

D-KADERİYE

E-MUTEZİLE

F-ŞİİLİK(ŞİA)

1) İmamiyye

2) Zeydiyye

3) İsmailiyye

4) Nusayrilik

5) Bahâilik

G-EHL-İ SÜNNET

1) Selefiyye

2) Eş’arilik

3) Matüridilik

IV-AMELÎ VEYA FIKHÎ MEZHEPLER

A-HANEFİLİK

B-ŞAFİLİK

C-MALİKİLİK

D-HANBELİLİLK

E-ZAHİRİLİK

F-CAFERİLİK

G-İBADİLİK

V- TARİKATLAR

VI- İSLAM DÜŞÜNCESİ AÇISINDAN MEZHEPLERİN VE TARİKATLARIN KATKILARI VE MAHZURLARI

A-MEZHEPLERİN VE TARİKATLARIN KATKILARI

B-MEZHEPLERİNVE TARİKATLARIN MAHZURLARI

BEŞİNCİ BÖLÜM

İSLAM AÇISINDAN MİLLİ VE SİYASİ MESELELER

I-VATAN SEVGİSİ VE ASKERLİK

A-ASKERLİK HİZMETİ

B-NÖBET VE ŞEHİTLİK

C-MADDİ VE MANEVİ GÜÇ

II- MİLLET KAVRAMI VE İSLAMİYET

A-KUR’AN’A GÖRE SOY SOP VEYA NESEP MESELESİ

B-KUR’AN’DA ADI GEÇEN SOSYAL GRUPLAR

1) Şa’b

2) Kabile

3) Aşiret

4) Fırka, Ferik

5) Sulle

6) Fie

7) Şia

8) Zümre

9) Usbe

10) Medine

11)Kavim

12)Ümmet

13)Millet

C-KUR’AN’A GÖRE IRK VE KAVİM GERÇEĞİ

D- SOSYOLOJİK VE FELSEFÎ AÇIDAN KAVİM, MİLLET VE MİLLİYET DUYGUSU

E- MİLLİYETÇİLİK VE IRKÇILIK NEDİR, NE DEĞİLDİR?

1) Milliyet Duygusunun Fıtrî Oluşu

2) Hadislere Göre Milliyet Duygusu

3) Hadislere Göre Irkçılık

F- MİLİYETÇİLİK TARTIŞMALARI

III-GENÇLİĞİN PROBLEMLERİ VE İNANÇ BUHRANI

A-GENÇLİĞİN ÜÇ TEMEL PROBLEMİ

1) Eğitim Problemi

2) Kimlik Problemi

3) İnanç Problemi

a) Metafizik Kriz

b) Fizyolojik Kriz

c) Psikolojik Kriz

B-ÇÖZÜM TEKLİFLERİ

C-İNANÇ BUHRANINA KARŞI DİNİ YAYINLAR

1) Gençliği Bir İnanç Buhranına İten Belli Başlı Amiller

a) Ailevi ve Kültürel Sebepler

b) Sosyal ve Ekonomik Sebepler

c) Bazı Felsefî ve Psikolojik Doktrinlerden Doğan Sebepler

2)Dini Yayınların Paradoksal Tutumları

a) Bazı Tasavvuf Çevrelerinin Yayınları

b) Fanatik Çevrelerin Yayınları

c) Ticari Maksatlı Dini Yayınlar

d) Bazı Klasik Kaynakların Tercümeleri

e) TV ve radyodaki Dini Yayınlar

f) Müspet İlimler ve Kur’an’ı Konu Alan Dinî Yayınlar

3) Gayr-i Müslimlere Yönelik Yayınlar

4) Neler Yapılmalıdır?

IV-İSLAM DÜNYASI NİÇİN GERİ KALDI

A-DEĞİŞİM SÜRECİNDE İSLAM

B-ÇAĞDAŞLIK VE GERİ KALIŞ SEBEPLERİ

1)Cehalet

2) Atalet

3) Zihniyet

a) Selefiye, Hanbeliz ve Eş’arizm’in Etkileri

b) Rasathanenin Yıkılışı

c) Müspet İlimlerin Tedrisattan Kaldırılışı