ÖNSÖZ |
|
Yunus Emre, sadece edebiyat tarihimizin değil, düşünce tarzı ve ele aldığı konular itibarıyla Türk düşünce tarihimizin önemli bir simasıdır. Dilinin sadeliği, girift konular, sevgi, ümit ve inanç çerçevesinde şiirle etkileyici anlatın gücü onu Türk edebiyatının en büyük şairlerinden bir, yapmıştır. Bugüne kadar onun hakkında edebiyatçılar ve fikiı adamları pek çok inceleme yaptılar ve yayınladılar.
Yunus, şiirlerinde ele aldığı Tanrı, kâinat ve insan bağlamında; hayat, ölüm, aşk, insan-ı kâmil, dünya, ahiret, varlık ve yokluk gibi metafizik konulan, kendi ruh dünyasının, aydınlığında işlerken, açık ve tefsire ihtiyaç göstermeyen bit üslubunun yanı sıra bazen de sembollere başvurmadan edemez. Galat-ı meşhur olarak "şathiyye" adı verilen bL anlatım tarzının, Yunus'da şathiyyeden ziyade evrense> değerler taşıyan rumuz bir diğer tabirle sembol olduğunu görürüz.
Bu hususu, "Yunus Emre'de sembolizm ve üniversel değerler: Çıktım erik dalına ... ve şerhlerinin incelenmesi' adıyla 1988'de bir tebliğ konusu olarak ele aldım. Orada Yunus'un bu şiirine; Şeyhzade, Niyazi Mısrî, İsmail Hakki Bursevî ve Ali Nevrekanî tarafından yapılmış şerhlerini, başkalarının yaptığı gibi ayrı ayrı değil de, aynı beyitler etrafında bir araya getirerek, beyitlerdeki varyantları ve nüsha farklarını da göstermiştim. İlk defa bilim dünyasına tarafımdan sunulan böyle bir çalışma, "Bildiriler" kitabı içinde yayınlandı. (Bkz. Yunus Emre Sempozyumu (Bildiriler), 2-5 Mayıs 1988, Kültür Bakanlığı Millî Kütüphane Başkanlığı, Ankara, 1990,5.145-167)
Aradan geçen bunca zamanda bu çalışma daha da geliştirildi, Yunus'un kullandığı sembollerin evrensel değerleri yeniden irdelendi ve sadeleştirilerek özetlenmiş klâsik dört ayrı şerhten başka, tarafımızdan yeni bir şerh yapıldı. Açıklamalarımızı daha ziyade felsefî bir perspektifle ele aldığımızdan buna felsefî bir yorum adını verdik. Böylece beş ayrı şerhi ihtiva eden elinizdeki bu kitap ortaya çıktı.
Hiçbir beşerî eser, hatadan salim olmadığından, görülebilecek kayda değer hataların bildirilmesi bu satırların yazarının sadece minnettarlık duygularını artırır.
Elinizdeki kitabın bir an önce yayınlanması için gördüğü her yerde ısrar eden Yrd. Doç. Dr. Mustafa Tatçı'ya; tashih ve indekste emeği geçen Yrd. Doç. Dr. Necmettin Bardakçı, Yrd. Doç. Dr. Ahmet Yıldırım ve Yrd. Doç. Dr. Musa Koçar'a; özellikle dizgisinde gayret, ciddiyet ve sebatla çalışan Fakültemiz yazı işleri şefi Ayşe Serim'e teşekkürü bir borç bilirim.
Prof. Dr. İsmail YAKIT
|
İÇİNDEKİLER
|
|
ÖNSÖZ IX
I- Sembol ve Sembolizmin Tanımı l
II. İslâm Düşüncesi ve Sembolizm 6
III. Türk Edebiyatında Sembolizm 9
IV. Yunus Emre ve Sembolizm 16
1-Yunus Emre'nin Hayatı ve Felsefesi 16
2-Yunus Emre'de Sembolizm 20
3- Yunus'un Sembolik Şiiri ve Şerhleri 22
4- Sarihlerin ve Nüshaların Tanıtılması 24
a- Şeyhzade Muslihiddin Efendi 24
b- Niyâzî Mısrî 25
c- İsmail Hakkı Bursevî 25
d-Ali Nakşbendî Nevrekanî 26
V. Çıktım Erik Dalına 29
1. Beyit ve Şerhleri 29
2. Beyit ve Şerhleri 37
3. Beyit ve Şerhleri 41
4. Beyit ve Şerhleri 47
5. Beyit ve Şerhleri 51
6. Beyit ve Şerhleri 55
7. Beyit ve Şerhleri 61
8. Beyit ve Şerhleri 65
9. Beyit ve Şerhleri 69
10. Beyit ve Şerhleri 73
11. Beyit ve Şerhleri 75
12. Beyit ve Şerhleri 77
13. Beyit ve Şerhleri 81
|
